Anna Maruszak-Psykała

Od wielu lat pracuję w publicznym systemie ochrony zdrowia psychicznego — najpierw w Poradni Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży, a obecnie w Centrum Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży. To miejsce, w którym spotykam się z bardzo szerokim spektrum trudności: od lęków i obniżonego nastroju, przez kryzysy szkolne i rodzinne, po poważniejsze zaburzenia wymagające stałej opieki specjalistów.

Praca w takim zespole nauczyła mnie myślenia klinicznego — uważnego różnicowania, kiedy wystarczą oddziaływania w gabinecie psychologicznym, a kiedy potrzebna jest szersza diagnostyka, farmakoterapia czy wsparcie oddziału dziennego. Dzięki temu w swoim gabinecie w Biedrusku mogę zaoferować rodzinom zarówno spokojną, bezpieczną przestrzeń na rozmowę, jak i konkretne wskazówki dotyczące dalszej ścieżki pomocy w systemie, jeśli jest taka potrzeba.

Praca w poradni psychologiczno‑pedagogicznej nauczyła mnie uważnie przyglądać się dziecku w kontekście funkcjonowania w szkole i przedszkolu — jego emocjom, relacjom z rówśnikami oraz stylowi uczenia się. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu w diagnozie i terapii w PPP dobrze znam procedury edukacyjne (orzeczenia, opinie, dostosowania wymagań), co pozwala mi pomagać rodzicom w rozmowach ze szkołą i w uzyskaniu realnego wsparcia dla dziecka.

W gabinecie wykorzystuję umiejętności wypracowane w poradni: łączenie informacji od rodziców, nauczycieli i samego dziecka, planowanie oddziaływań z myślą o codzienności szkolnej (koncentracja, lęk przed sprawdzianami, trudności w kontaktach z rówśnikami) oraz tworzenie zaleceń, które są możliwe do wdrożenia w praktyce, a nie tylko na papierze.

Praca jako psycholog szkolny w technikum, liceum i szkole branżowej pozwoliła mi dobrze poznać codzienność nastolatków: presję ocen, wybór dalszej drogi edukacyjnej i zawodowej, trudności w relacjach rówśniczych, a także pierwsze doświadczenia kryzysów psychicznych. Miałam możliwość towarzyszenia młodym ludziom zarówno w gabinecie szkolnym, jak i „w terenie” — na lekcjach, przerwach, wycieczkach — co uczy urealnionego, a nie tylko „gabinetowego” patrzenia na ich trudności.

Współpraca z wychowawcami, nauczycielami i dyrekcją nauczyła mnie szukać rozwiązań, które da się wdrożyć w realiach szkoły: od prostych modyfikacji wymagań po bardziej złożone plany wsparcia ucznia. Dzięki temu w pracy gabinetowej łatwiej pomagam nastolatkom i ich rodzicom przekładać ustalenia z sesji na konkretne kroki — rozmowy ze szkołą, zmiany w planie dnia, strategie radzenia sobie ze stresem sprawdzianów czy egzaminów.

Doświadczenie pracy jako nauczyciel przedmiotu oraz autorka programu nauczania psychologii w liceum profilowanym dało mi szczególną wrażliwość na to, jak mówić o psychologii w sposób zrozumiały i ciekawy dla młodych ludzi. Tworząc program, uczyłam się przekładać złożone treści psychologiczne na język konkretnych przykładów z życia, tak aby uczniowie mogli je odnieść do własnych doświadczeń.

W gabinecie wykorzystuję te kompetencje, prowadząc psychoedukację nastolatków i ich rodziców — tłumaczę, co się dzieje „pod spodem” w emocjach i zachowaniu, bez straszenia diagnozami i etykietami. Dzięki doświadczeniu nauczycielskiemu łatwiej jest mi też wspierać młodzież w obszarze motywacji do nauki, organizacji czasu, przygotowań do egzaminów czy wyboru dalszej ścieżki edukacyjno‑zawodowej.

Praca w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie, gdzie prowadziłam badania diagnostyczne na potrzeby oceny kompetencji rodzicielskich kandydatów na rodziny adopcyjne i rodziny zastępcze, dała mi szerokie spojrzenie na to, co stoi za „dobrym rodzicielstwem”. Łączyłam wywiad, obserwację oraz standaryzowane narzędzia diagnostyczne, aby ocenić mocne strony opiekunów, obszary ryzyka oraz ich gotowość do przyjęcia dziecka z różnymi doświadczeniami.

Dzięki temu doświadczeniu lepiej rozumiem wyzwania, z jakimi mierzą się rodzice adopcyjni i zastępczy — od budowania więzi po radzenie sobie z trudnymi zachowaniami dzieci po doświadczeniach straty, zaniedbania czy przemocy. W gabinecie wykorzystuję tę wiedzę, pomagając rodzicom w bardziej świadomym, spokojnym towarzyszeniu dzieciom oraz w budowaniu takiego stylu wychowania, który sprzyja bezpieczeństwu i rozwojowi.

Doświadczenie pracy w Poradni Zdrowia Psychicznego dla Dorosłych pozwoliło mi lepiej zrozumieć, w jaki sposób trudności z dzieciństwa i okresu dorastania „niesiemy” dalej — w relacjach, pracy, rodzicielstwie i dbaniu o siebie. Spotykając się z osobami dorosłymi zmagającymi się z depresją, zaburzeniami lękowymi, kryzysami życiowymi czy wypaleniem, miałam możliwość obserwować, jak bardzo wczesne doświadczenia emocjonalne i relacyjne wpływają na to, jak funkcjonujemy później.

W pracy z dziećmi, nastolatkami i ich rodzicami korzystam z tej perspektywy: patrzę nie tylko na „tu i teraz”, ale również na to, jakie znaczenie obecne doświadczenia mogą mieć w dalszym życiu młodego człowieka. Jednocześnie łatwiej jest mi wspierać rodziców, którzy sami mają swoje doświadczenia psychiczne — rozumiem, jak trudno bywa łączyć troskę o własne zdrowie psychiczne z byciem wystarczająco dobrym rodzicem.

Doświadczenie w prowadzeniu szkoleń z tzw. umiejętności miękkich — w formie wykładów i warsztatów — nauczyło mnie, jak pracować z większymi grupami i jak przekazywać wiedzę o emocjach, komunikacji i relacjach w sposób angażujący i praktyczny. Prowadziłam m.in. zajęcia dotyczące komunikacji, radzenia sobie ze stresem, współpracy w zespole oraz rozwiązywania konfliktów.

W gabinecie wykorzystuję te umiejętności, prowadząc psychoedukację dla rodziców i młodzieży: przekładam psychologię na konkretne narzędzia „do użycia od jutra”, tak aby nie były to tylko ciekawe treści, ale realna pomoc w codziennych sytuacjach w domu, w szkole czy w pracy.